ट्रम्पले नियन्त्रणमा राख्न चाहेको ग्रीनल्याण्डमा के छ खास ?

ग्रीनल्याण्डको राजधानी नुक। तस्बिर–गेटी इमेजेज

ग्रीनल्याण्ड । ग्रीनल्याण्ड अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको टापु नियन्त्रण गर्ने अभिव्यक्त इच्छापछि तीव्र भू–राजनीतिक बहसको केन्द्रमा पुगेको छ । राजधानी नुकका हिउँले ढाकिएका सडकमा स्थानीय बासिन्दाहरूले अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमसँग खुलेर भनिरहेका छन्—ग्रीनल्याण्ड बिक्रीका लागि होइन ।

डेनमार्कको अर्ध–स्वायत्त क्षेत्र रहेको ग्रीनल्याण्डलाई लिएर ट्रम्पले ‘कुनै पनि मूल्यमा’ नियन्त्रण लिन चाहेको बताउँदै आउनुभएको छ । ह्वाइट हाउसले बल प्रयोग गरेर टापु लिने सम्भावनालाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार नगरेपछि तनाव अझ बढेको छ । यही सन्दर्भमा अमेरिकी उपराष्ट्रपति जे. डी. भान्सले बुधवार वासिङ्टनमा डेनमार्कका विदेशमन्त्री लार्स लोके रासमुसेन र ग्रीनल्याण्डकी विदेशमन्त्री भिभियन मोट्जफेल्टसँग भेटवार्ता गर्ने तय भएको छ ।

नुककी २२ वर्षीया विद्यार्थी टुटा मिकेल्सनले अमेरिकी अधिकारीहरूले ‘पछाडि हट्ने’ सन्देश बुझून् भन्ने चाहना व्यक्त गर्नुभयो । उहाँका अनुसार ग्रीनल्याण्डवासीहरू डेनमार्कसँगको सम्बन्ध र त्यहाँबाट प्राप्त निःशुल्क स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षाबाट सन्तुष्ट छन् ।

ग्रीनल्याण्डका प्रधानमन्त्री जेन्स–फ्रेडरिक निल्सनले कोपनहेगनमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै यदि छनोट गर्नुपर्ने अवस्था आयो भने ग्रीनल्याण्डले डेनमार्क, नाटो र युरोपेली सङ्घ (ईयू) रोज्ने स्पष्ट गर्नुभयो । यसप्रति प्रतिक्रिया दिँदै ट्रम्पले उहाँसँग असहमति जनाउँदै ती भनाइ निल्सनसँगै समस्या बन्ने चेतावनी दिनुभएको थियो ।

जलवायु परिवर्तनका कारण बरफ पग्लँदै जाँदा ग्रीनल्याण्ड रणनीतिक रूपमा अझ महत्त्वपूर्ण बन्दै गएको छ । छोटा व्यापारिक मार्ग खुल्ने सम्भावना र दुर्लभ खनिज स्रोतका कारण यस क्षेत्रप्रति चासो बढेको हो । ट्रम्पले रुसी र चिनियाँ जहाजबाट खतरा रहेको दाबी गर्नुभएको छ, तर स्थानीय बासिन्दा र विज्ञहरूले यस्तो दाबीलाई अतिरञ्जित भनेका छन् ।

इन्जिनियर लार्स भिन्टनरले आफूले कहिल्यै रुसी वा चिनियाँ जहाज नदेखेको बताउँदै सुरक्षा बहाना मात्र भएको दाबी गर्नुभयो । उहाँका मित्र हान्स नोर्गार्डले पनि ट्रम्पको भनाइलाई ‘कल्पना’ मात्र भएको टिप्पणी गर्नुभयो र आक्रामक अभिव्यक्तिविरुद्ध प्रहरीमा उजुरीसमेत दायर गरेको जानकारी दिनुभयो ।

डेनमार्कले अमेरिकाले ग्रीनल्याण्डमा आफ्नो सैन्य उपस्थिति विस्तार गर्न सक्ने बताएको छ, तर टापुको स्वामित्व परिवर्तन अस्वीकार्य रहेको स्पष्ट पारेको छ । ग्रीनल्याण्डकी व्यापार तथा खनिज स्रोत मन्त्री नाजा नथानियलसेनले नेटो सहयोगीको भूभागबारे यस्तो छलफल हुनु ‘अकल्पनीय’ भएको बताउँदै अमेरिकी प्रशासनलाई स्थानीय जनताको आवाज सुन्न आग्रह गर्नुभयो ।

वासिङ्टनको बैठकपछि डेनमार्क र ग्रीनल्याण्डका अधिकारीहरू अमेरिकी कङ्ग्रेसका आर्कटिक ककस सदस्यहरूसँग पनि भेट्नेछन् । यसैबीच, केही अमेरिकी सांसदहरूले ग्रीनल्याण्ड वा कुनै पनि नेटो सदस्यको सार्वभौम क्षेत्र कब्जा गर्न सङ्घीय कोष प्रयोग गर्न नपाइने कानुनी प्रस्ताव अघि सारेका छन् ।

युरोपेली नेताहरूले पनि ग्रीनल्याण्ड आफ्नै जनताको हो भन्ने अडान दोहोर्‍याएका छन् । फ्रान्सले फेब्रुअरी ६ मा ग्रीनल्याण्डमा वाणिज्य दूतावास खोल्ने योजना सार्वजनिक गर्दै टापुप्रतिको कूटनीतिक चासो अझ स्पष्ट बनाएको छ ।