अमेरिका र भारतबीच अन्तरिम व्यापार सम्झौता

नयाँदिल्ली, माघ २४ गते । संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सन् २०२५ फेब्रुअरीमा सुरु गरेको अमेरिका–भारत द्विपक्षीय व्यापार सम्झौता (बिटीए) वार्ता अगाडि बढाउन अन्तरिम व्यापार सम्झौताको घोषणा गरेका छन् ।

संयुक्त राज्य अमेरिका र भारतबीचको अन्तरिम सम्झौताले व्यापारमा ऐतिहासिक कोसेढुङ्गाको प्रतिनिधित्व गर्दै आपसी हित र पारस्परिक सन्तुलित व्यापारको साझा प्रतिबद्धता प्रदर्शन गर्ने जनाइएको छ ।

सम्झौताको एक हिस्साको रूपमा, भारतले सबै अमेरिकी औद्योगिक सामान र अमेरिकी खाद्य र कृषि उत्पादनको विस्तृत श्रृंखलामा शुल्क हटाउने वा घटाउने छ जसमा सुकेको अन्न, रूख बदाम, ताजा र प्रशोधन गरिएका फलफुल, सोयाबिन तेल, वाइन लगायत समावेश छन् ।

संयुक्त वक्तव्य अनुसार संयुक्त राज्य अमेरिकाले कपडा, छाला जुत्ता, प्लास्टिक, रबर, जैविक रसायन, घरको सजावट, र केही मेसिनरी क्षेत्रलाई समेट्ने सान्दर्भिक कार्यकारी आदेश अन्तर्गत भारतीय मूलका सामानमा १८ प्रतिशतको पारस्परिक शुल्क लागू गर्ने छ ।

“अन्तरिम सम्झौताको सफल निष्कर्षमा अमेरिकाले जेनेरिक फार्मास्यूटिकल्स, रत्न र हीरा, र विमानका भाग लगायत सामानको विस्तृत श्रृंखलामा पारस्परिक शुल्क हटाउने छ ।”

सम्झौताले एल्युमिनियम, स्टिल र तामामा राष्ट्रिय सुरक्षा सम्बन्धी घोषणा अन्तर्गत लगाइएका केही भारतीय विमान र विमानका भागमा अमेरिकी शुल्क हटाउने पनि व्यवस्था गरेको छ ।

भारतले अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा आवश्यकता अनुरूप अटोमोटिभ पाट्र्सका लागि प्राथमिकता शुल्क दर प्राप्त गर्ने छ । अमेरिकी अनुसन्धानको नतिजाको आधारमा, भारत पनि जेनेरिक औषधि र औषधि सामग्रीका लागि वार्ताको नतिजा प्राप्त गर्न तयार भएको विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएको छ । दुवै देश एक–अर्कालाई दिगो आपसी हितका क्षेत्रमा बजार पहुँच प्रदान गर्न र सम्झौताको लाभ संयुक्त राज्य अमेरिका र भारतलाई सुनिश्चित गर्न उत्पत्ति नियम स्थापना गर्न प्रतिबद्ध रहेको जनाइएको छ ।

दुवै पक्षले द्विपक्षीय व्यापारलाई असर गर्ने गैर–शुल्क बाधालाई सम्बोधन गर्ने विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । भारत अमेरिकी चिकित्सा उपकरण, सूचना र सञ्चार प्रविधि सामान, खाद्य र कृषि उत्पादन जस्ता क्षेत्रमा लामो समय देखि रहेका बाधालाई सम्बोधन गर्न कदम चाल्न छ महिना भित्र अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डको स्वीकृतिको समीक्षा गर्न सहमत भएको जनाइएको छ ।

अन्तरिम सम्झौता बाहेक, दुवै देशले बिटिए वार्ताको माध्यमबाट बजार पहुँच थप विस्तार गर्ने काम गर्ने बताएका छन् । वार्ताका क्रममा अमेरिकाले भारतीय सामानमा कर घटाउने प्रयास जारी राख्ने भारतको अनुरोधलाई विचार गर्ने बताएको छ । सम्झौताले आपूर्ति श्रृंखलामा लचिलोपन, लगानी समीक्षा, निर्यात नियन्त्रण, र तेस्रो पक्षको गैर–बजार नीतिको सम्बोधनमा सहयोग सहित आर्थिक सुरक्षालाई सुदृढ पार्ने जनाइएको छ ।

सम्झौता अनुसार भारतले आगामी पाँच वर्षमा ५०० अर्ब अमेरिकी डलर मूल्यका अमेरिकी ऊर्जा उत्पादन, विमान र विमानका पुर्जा, बहुमूल्य धातु, कोइला खरिद गर्ने इच्छा व्यक्त गरेको छ । डेटा सेन्टरमा प्रयोग हुने ग्राफिक्स प्रशोधन एकाइसहित प्रविधि उत्पादन व्यापारमा उल्लेखनीय वृद्धि गर्न र संयुक्त प्रविधि सहयोग विस्तार गर्न दुवै पक्ष सहमत भएका छन् ।

संयुक्त राज्य अमेरिका र भारत डिजिटल व्यापारका बाधालाई सम्बोधन गर्न र बिटिए अन्तर्गत बलियो, पारस्परिक रूपमा फाइदाजनक डिजिटल व्यापार नियमको लागि मार्ग प्रसस्त गर्न प्रतिबद्ध छन् । दुवै पक्षको सहमति अनुरूप व्यापक र पारस्परिक रूपमा फाइदाजनक द्विपक्षीय व्यापार सम्झौता सम्पन्न गर्ने दृष्टिकोणका साथ अन्तरिम सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिन यथाशीघ्र काम गर्ने र यस सम्झौतालाई तुरुन्तै कार्यान्वयन गर्ने बताइएको छ ।