इरानमा कम्तीमा ६४८ प्रदर्शनकारी मारिए, कडा कदम चाल्ने ट्रम्पको चेतावनी

तेहरानमा विरोध प्रदर्शनको क्रममा सडक अवरुद्ध गर्दै प्रदर्शनकारी । तस्बिर- एएफपी/गेटी इमेजेज

दुबई । इरानमा जारी सरकारविरोधी प्रदर्शनका क्रममा ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या कम्तीमा ६४८ पुगेको नर्वेस्थित इरान मानव अधिकारवादी संगठनले जनाएको छ । मारिनेमा १८ वर्ष मुनीका ९ जना छन् र ४८ जना सुरक्षा निकायका सदस्य रहेको बताइएको छ।

यसैबीच, संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान वार्ताका लागि तयार भएको दाबी गरेका छन् तर अवस्था गम्भीर बन्दै गएमा बैठकअघि नै कडा कदम चाल्नुपर्ने चेतावनी पनि दिएका छन् ।

आइतबार राति एयर फोर्स वनमा सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानमाथि साइबर आक्रमणदेखि लिएर प्रत्यक्ष सैन्य कारबाहीसम्मका विकल्पबारे आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षा टोलीले छलफल गरिरहेको जानकारी दिए । ‘सेनाले सबै कुरा गहिराइमा हेरिरहेको छ र हामीसँग निकै बलिया विकल्प छन्’, उनले भने ।

इरानले प्रतिशोध लिएमा ‘पहिल्यै कहिल्यै नदेखिएको स्तरको जवाफ’ दिने चेतावनी पनि उनले दिए ।

राष्ट्रपति ट्रम्पका अनुसार तेहरानले वार्ताको प्रस्ताव गरेको छ र बैठक तय गर्ने प्रयास भइरहेको छ । तर प्रदर्शनकारीमाथि भइरहेको दमन र मृतकको सङ्ख्या बढिरहेकाले बैठक अघि नै कदम चाल्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने उनको भनाइ छ । “इरान वार्ता गर्न चाहन्छ”, उनले स्पष्ट पारे ।

यद्यपि, उक्त बैठक प्रस्तावबारे इरानी पक्षबाट तत्काल आधिकारिक प्रतिक्रिया आएको छैन् । यसैबीच, क्यारिबियन क्षेत्रमा अमेरिकी सेनाको ठूलो तैनाथी र मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था पनि ह्वाइट हाउसका लागि प्रमुख चिन्ताको विषय बनेको छ । इरानले चेतावनी दिँदै यदि अमेरिकाले प्रदर्शनकारीको नाममा हस्तक्षेप गरयो भने अमेरिकी सेना र इजरायल ‘वैध लक्ष्य’ हुने बताएको छ ।

मानव अधिकार कार्यकर्ताका अनुसार पछिल्ला दुई सातामा १० हजार ६०० भन्दा बढी मानिस पक्राउ परिसकेका छन् । इरानमा इन्टरनेट र फोन सेवा अवरुद्ध भएकाले वास्तविक अवस्था बुझ्न कठिन भएको र एसोसिएटेड प्रेसले मृतक सङ्ख्या स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गर्न नसकेको जनाएको छ । इरानी सरकारले अहिलेसम्म आधिकारिक तथ्याङ्क सार्वजनिक गरेको छैन ।

विदेशमा रहेका विश्लेषकका अनुसार सूचना अवरोधले सुरक्षा निकायभित्रका कठोर धारलाई थप बल मिलेको आशङ्का गरिएको छ । शनिबार रातिदेखि आइतबार बिहानसम्म राजधानी तेहरान र दोस्रो ठूलो सहर मशहदसहित विभिन्न सहरमा ठूलो सङ्ख्यामा मानिस सडकमा उत्रिएका थिए । सामाजिक सञ्जालमा आएका भिडियोमा प्रदर्शनकारीले मोबाइल फोनको उज्यालो देखाउँदै नारा लगाएको देखिन्छ ।

इरानी संसदमा पनि कडा अभिव्यक्ति आएका छन् । प्रभावशाली सांसद मोहम्मद बाघेर कालिबाफले इरानमाथि आक्रमण भएमा इजरायल र यस क्षेत्रमा रहेका सबै अमेरिकी सैन्य केन्द्र वैध लक्ष्य हुने चेतावनी दिए । संसदमा ‘अमेरिका मूर्दावाद’ भन्ने नारा समेत लागेको राज्य सञ्चार माध्यमले देखाएका छन् ।

मध्यपूर्वमा अमेरिकी सेनाले आफ्नो तथा सहयोगीको सुरक्षाका लागि पूर्ण तयारी अवस्थामा रहेको जनाएको छ । इजरायलले पनि अमेरिका–इरानबीचको अवस्थालाई नजिकबाट नियालिरहेको बताएको छ । इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोसँग इरान सम्बन्धी छलफल गरेका छन् ।

भ्याटिकनमा पोप लियो चौधौँले इरानमा भइरहेको हिंसाप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै संवाद र शान्तिको आह्वान गरेका छन् ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले पनि प्रदर्शनकारी विरुद्धको हिंसाबाट ‘स्तब्ध’ भएको प्रतिक्रिया दिँदै इरानी अधिकारीलाई संयम अपनाउन र सञ्चार सेवा पुनः स्थापना गर्न आग्रह गरेका छन् ।

डिसेम्बर २८ देखि सुरु भएको यो आन्दोलन इरानी रियालको तीव्र अवमूल्यन र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धले थलिएको अर्थतन्त्रको विरोधबाट सुरु भई अहिले इस्लामिक शासन व्यवस्थामाथि प्रत्यक्ष चुनौतीमा रूपान्तरण भएको छ ।