कता जाँदैछ ब्रिटिश राजनीति ?

सुधिर गौतम

यदि कसैले मलाई अहिलेको बेलायती राजनीतिक अवस्थालाई तीन शब्दमा वर्णन गर्न भन्यो भने, म “पोलाराइजेशन, रेटोरिक र एलियनेशन” भन्ने थिएँ। यी तीन शब्दले अहिलेको बढ्दो विभाजन, भावनात्मक राजनीति र मानिसहरूमा बढ्दो राजनीतिक निराशालाई झल्काउँछन्।

धेरै वर्षसम्म बेलायतको राजनीति दुई मुख्य दलले चलाएका थिए । तर अहिले धेरै मानिस ती दुवै दलसँग निराश छन्। यही कारणले नयाँ राजनीतिक दलहरूप्रति समर्थन बढिरहेको छ। धेरै मानिस सबै नीतिसँग सहमत नभए पनि पुराना दलहरूबाट दिक्क भएर नयाँ विकल्पतर्फ गइरहेका छन्।

पछिल्लो चुनाव धेरै हदसम्म आप्रवासन र सीमा नियन्त्रणमा केन्द्रित देखियो। अवैध रूपमा देश प्रवेश गर्ने समस्या, घरको अभाव, सार्वजनिक सेवामाथिको दबाब र राष्ट्रिय पहिचान अहिले मुख्य राजनीतिक मुद्दा बनेका छन्। केही अनुमानअनुसार बेलायतमा आप्रवासी जनसंख्या अहिले १७–२० प्रतिशत नजिक पुगेको हुन सक्छ।

आजको राजनीति सामाजिक सञ्जाल, भाइरल सामग्री, भावनात्मक बहस र तथ्यांकको चयनात्मक प्रयोगबाट धेरै प्रभावित भइरहेको छ। मानिसहरूको आप्रवासन, धर्म, अपराध र राष्ट्रिय पहिचानसम्बन्धी धारणा पनि मिडिया र सामाजिक सञ्जालबाट धेरै प्रभावित भइरहेको छ। एउटै तथ्यांकलाई फरक–फरक तरिकाले प्रस्तुत गरेर फरक राजनीतिक कथा निर्माण गरिन्छ।

कतिपय अवसरवादी राजनीतिक दलहरू पनि यही असन्तुष्टि, डर र विभाजनको लहरमा सवार भएर आफ्नो समर्थन बढाइरहेका छन् — अङ्ग्रेजीमा भनेजस्तो, “राइडिङ द वेभ”। जनताको वास्तविक चिन्ता समाधान गर्नेभन्दा पनि त्यसैलाई राजनीतिक फाइदाका लागि प्रयोग भइरहेको जस्तो देखिन्छ।

तर रिफर्म यूकेको उदयलाई केवल जातीय घृणा वा अज्ञानताको रूपमा हेर्नु पनि धेरै सरल र खतरनाक निष्कर्ष हुन सक्छ। बेलायतका धेरै ठाउँहरूमा सबैभन्दा बढी देखिने भावना घृणा मात्र होइन, बरु थकान, निराशा र व्यवस्थाप्रतिको बढ्दो रिस हो। धेरै मानिसहरूलाई वर्षौँदेखि मुख्य दलहरूले आफ्ना समस्या नसुनेको, परिवर्तनको वाचा मात्रै गरेको तर वास्तविक परिवर्तन नगरेको महसुस भइरहेको छ।

कतिपय मानिसहरूको मत आप्रवासन वा सांस्कृतिक चिन्ताबाट प्रभावित हुन सक्छ, तर धेरैका लागि यो पुरानो राजनीतिक व्यवस्थाविरुद्धको विरोध पनि हो। उनीहरूलाई राजनीति धेरै टाढिएको, बन्द ढोकाजस्तो र केवल भाषणमा सीमित भएको महसुस भइरहेको छ। यही खाली ठाउँमा नयाँ दलहरूले प्रवेश गरेका छन्।

तर प्रतिनिधित्वले वास्तविकता मेटाउँदैन। हामीमध्ये केहीले दशकौँसम्म जातीय भेदभाव, हिंसा, बहिष्कार र शंकाको वातावरण भोगेका छौँ। राजनीतिक भाषाशैलीले घृणा र विभाजनलाई कति छिटो सामान्य बनाउन सक्छ भन्ने हामीलाई राम्रोसँग थाहा छ।

र हो — म नियन्त्रण गरिएको आप्रवासन, सुरक्षित सडक, बलियो सीमा नियन्त्रण र राम्रो सार्वजनिक सेवा चाहन्छु। तर म यो पनि चाहन्छु कि मेरा छोराछोरीले यस्तो बेलायतमा हुर्किन पाऊन् जहाँ उनीहरूलाई छालाको रङका कारण दोस्रो दर्जाको नागरिक जस्तो व्यवहार नगरियोस्। यो विवादास्पद कुरा हुनु हुँदैन।

अन्ततः बेलायतको मुख्य चुनौती केवल आप्रवासन वा पार्टी राजनीति मात्र होइन। मुख्य प्रश्न भनेको ध्रुवीकरण, गलत सूचना र बढ्दो अविश्वासको समयमा लोकतन्त्रले कसरी काम गर्छ भन्ने हो।

के वास्तवमै केही परिवर्तन हुनेछ? कोही साँच्चिकै अगाडि आएर जिम्मेवारी लिनेछ? यी प्रश्नहरू अहिले झन् गम्भीर बन्दै गएका छन्। किनकि धेरै मानिसका लागि पहिलो प्रश्नको उत्तर त लगभग स्पष्ट भइसकेको छ — जबसम्म कुनै वास्तविक परिवर्तन हुँदैन, मानिसहरुले नयाँ राजनीतिक दल वा शक्ति प्रति आशाको दृष्टिकोणले हरि रहनेछन् ।

(लेखक लन्डनमा बसोबास गर्छन्)